پی آر پی (PRP) تراپی چیست؟

(PRP) پی آر پی  (پلاسمای غنی از پلاکت) یک درمان مبتنی بر فاکتور رشد برای ریزش مو است که زیر مجموعه پزشکی ترمیمی زیبایی قرار می گیرد که شامل درمان با سلول های بنیادی نیز می شود . در اینجا سعی بر ان است تا به تکنیک های مختلف شامل پی آر پی (PRP) و مدل های درمانی دیگر اشاره کرد. قبل از هر چیز باید گفت روش پی آر پی (PRP) درمانی است و میتوان از این متد ینی پی آر پی (PRP)  برای بسیاری از درمان ها بهره جست. سه منبع بالقوه برای عوامل رشد وجود دارد:

1. مصنوعی ، که در حال حاضر یک محصول اختصاصی است که با دستگاه اولتراسوند تجویز می شود.
2. اگزوژن ، به طور کلی به عنوان اگزوزوم، که ساختارهای ارتباطی بین سلولی هستند که از مغز استخوان یا جفت به دست می‌آیند، اما اگزوژن شامل فاکتورهای رشد گیاهی و انواع دیگر عوامل رشد برون‌زا نیز می‌شود.
3. درون زا که از خون خود بیمار به دست می آید. این منبع درون زا است که بیشتر به عنوان PRP شناخته شده است که موضوع این صفحه است.

پلاکت ها جزئی از سلول خونی هستند که برای عملکرد طبیعی لخته شدن خون حیاتی می باشند و همچنین حاوی چندین فاکتور رشد مختلف هستند. فاکتورهای رشد پروتئین هایی هستند که به بدن سیگنال می دهند تا بافت های خاصی مانند رگ های خونی و پوست را پس از آسیب و همچنین بسیاری از عملکردهای دیگر تولید کند. با PRP، خون بیمار به لایه‌های جداگانه‌ای از جمله گلبول‌های قرمز، پلاسما و یک لایه پوشش بافتی که در آن تمام پلاکت‌ها متمرکز شده‌اند، سانتریفیوژ می‌شود. این لایه به همراه مقدار کمی پلاسما از لایه های دیگر جدا می شود و بنابراین پلاسمای غنی از پلاکت نامیده می شود که فاکتورهای رشد در آن قرار دارند.

از آنجایی که محدوده وسیعی برای سطوح نرمال پلاکت وجود دارد (از 150 تا 450 در هر میلی لیتر)، برخی از نمونه های PRP سطوح بسیار بالاتری از فاکتورهای رشد نسبت به سایرین دارند و این ممکن است به دلیل نتایج متناقض باشد که اغلب با این درمان مشاهده می شود.

PRP به صورت بسیار سطحی به پوست سر در نواحی ریزش مو تزریق می شود با این انتظار که فاکتورهای رشد باعث رشد موهای ضخیم تر، تیره تر، سالم تر و از نظر زیبایی موثرتر شوند.

مکانیسم عمل

در حال حاضر، بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که پلاکت‌ها نه تنها بر سیستم هموستاتیک تأثیر می‌گذارند، بلکه بر سیستم التهابی، رگ‌زایی، القای سلول‌های بنیادی و تکثیر سلولی از طریق آزادسازی بسیاری از فاکتورهای رشد و سیتوکین‌ها نیز تأثیر می‌گذارند. 15-17 پلاکت فعال شده در PRP فاکتورهای رشد و سیتوکین های متعددی را از گرانول های آلفا خود آزاد می کنند، از جمله فاکتور رشد اندوتلیال مشتق از پلاکت (PDGF)، فاکتور رشد تبدیل کننده β (TGF-β)، فاکتور رشد فیبروبلاست 2 (FGF-2)، فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF-1-F)، فاکتور رشد شبه اپیدرمی (EGF-in-1)، فاکتور رشد اپیدرمی (EG-in-1) فاکتور نوروتروفیک مشتق از خط سلول گلیال (GDNF)، که نقش مهمی در تحریک رشد مو از طریق تکثیر سلولی، تمایز و رگزایی دارد. 18-22 GDNF می تواند تکثیر سلولی را تحریک کرده و از فولیکول مو در برابر انتقال زودرس کاتاژن محافظت کند. 23 ، 24 VEGF به عنوان یک محرک قوی رشد مو از طریق القای رگ زایی نقش اصلی را ایفا می کند. 25 و 26 در حالی که IGF-1 تکثیر کراتینوسیت های پایه Ki67 ⁺ در چرخه را تحریک می کند ، فاز آناژن چرخه رشد مو را تحریک و طولانی می کند. 27-29 علاوه بر این، PRP می تواند با فعال کردن کیناز مرتبط با سیگنال خارج سلولی (ERK)، فاکتور رشد فیبروبلاست 7 (FGF-7)، بتا-کاتنین و سیگنالینگ Akt (یک مولکول سیگنال دهی ضد آپوپتوز)، تکثیر سلول های پاپیلای پوستی (DP) را القا کند. همچنین افزایش بیان پروتئین Bcl-2 (یک پروتئین ضد آپوپتوز) در سلول های پاپیلای پوستی انسان کشت شده با PRP در شرایط آزمایشگاهی وجود دارد. بنابراین، به وضوح نشان داده شد که PRP می تواند بقای سلول های فولیکول مو را از طریق اثرات ضد آپوپتوز افزایش دهد و رشد مو را با گسترش فاز آناژن چرخه مو تحریک کند. 30 این نظریه بیشتر توسط نتایج بررسی میکروسکوپی که نشان دهنده افزایش تعداد سلول های برآمده فولیکولی، فولیکول های مو، ضخیم شدن اپیدرم، عروق و تعداد بیشتری از کراتینوسیت های پایه Ki67 ⁺ در بافت پوست سر بیمار تحت درمان با PRP در مقایسه با دارو بوده ، که پشتیبانی شده است. 31

تاییدیه FDA

نکته مهم این است که در حالی که چندین سیستم آماده‌سازی PRP برای نشانه‌های ارتوپدی توسط FDA تایید شده‌اند، استفاده از آن‌ها برای رشد مو ” خارج از برچسب ” تایید است، زیرا هیچ داده‌ای به FDA برای اعطای مجوز برای این نشانه کافی به FDA ارسال نشده است. درمان‌های خارج از برچسب به پزشکان این امکان را می‌دهد تا به طور قانونی این روش را با مشاوره کافی در مورد ماهیت این روش همراه با مزایا، معایب و محدودیت‌های مرتبط با آن نوع درمان انجام دهند.

یک مشکل مداوم و احتمالاً همیشگی عدم استانداردسازی از نظر جمع آوری، آماده سازی و تجویز خون است. به معنای واقعی کلمه ده‌ها مدل جایگزین وجود دارد، و هیچ تلاشی برای استانداردسازی در میان پزشکان مورد قبول واقع نشده است که این ضعف به صورت جهانی بوده اما دلیل کافی برای نگرفتن خروجی نتیجه نهایی در کنار روش های دیگر نیست چراکه جزیی از درمان احیا رشد مو در سرتاسر دنیا است که سالانه چند ده هزار نفر خود را در معرض درمان قرار داده و نتایج عالی را روی موی سر و ابرو خود مشاهده میکنند.

پی آر پی چگونه برای ریزش مو کار می کند؟

مکانیسم دقیق عمل برای اینکه چگونه PRP باعث رشد مو می شود ناشناخته است . پی آر پی حاوی حداقل شش فاکتور رشد مختلف است و اثرات فردی و هم افزایی این پروتئین ها بر رشد مو به راحتی قابل شناسایی نیست. علاوه بر این، پی آر پی حاوی حداقل 30 ماده دیگر از جمله کموکاین ها، فاکتورهای انعقادی و واسطه های ایمنی است که همه یا برخی از آنها ممکن است بر رشد مو نیز تأثیر بگذارند. فاکتورهای رشد در PRP که بیشتر در رشد مو نقش دارند عبارتند از فاکتور رشد فیبروبلاست ( FGF )، فاکتور رشد اندوتلیال عروقی ( VEGF ) و فاکتور رشد اپیدرمی ( EGF ). فاکتورهای رشد می توانند مدت زمان آناژن، مرحله رشد مو را افزایش دهند و ممکن است به همین نسبت ضخامت ساقه مو را افزایش دهند.

چه کسانی نامزد خوبی برای انجام درمان PRP هستند؟

مانند تقریباً تمام درمان‌های غیرجراحی برای ریزش مو ، بهترین کاندیدها کسانی هستند که موهای نازک دارند تا طاسی کامل و کسانی که اخیراً ریزش مو را تجربه کرده‌اند. نازک شدن مو در افراد جوان‌تر شایع‌تر است، اما هر فردی که ریزش موی نازک دارد ممکن است از این درمان سود ببرد. همانطور که قبلا ذکر شد، افرادی که به طور طبیعی سطوح پلاکتی بالایی دارند، نسبت به افرادی که سطح پلاکت پایین‌تری دارند، برتری دارند، زیرا مقدار فاکتورهای رشد تجویز شده در گروه قبلی بیشتر خواهد بود.

فرآیند درمان پی آر پی

• عمل PRP با توضیح واضح انجام روش و امضای فرم رضایت آگاهانه زیباجو آغاز می شود. این نشان می دهد که بیمار خطرات، مزایا، محدودیت ها و جایگزین های این روش را درک می کند.
• سپس مقداری خون گرفته می شود که مقدار دقیق آن به سیستم مورد استفاده مطب بستگی دارد. در حالی که PRP آماده می شود، بیمار به طور کلی به اتاق درمان منتقل می شود و در صورت لزوم بی حسی موضعی انجام می شود.
• نمونه خون طبق پروتکل مخصوص سیستم مورد استفاده اماده می شود که ممکن است شامل  چرخش یک یا دوبار باشد و به لوله های آزمایش یا ظروف جداسازی منتقل شود. هنگامی که به نتیجه رسید داخل لوله ، سه محصول وجود خواهد داشت : گلبول های قرمز بسته، پلاسمای فقیر پلاکتی (PPP) و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP).
• گاهی اوقات،  یک نمونه کوچک برای تعیین غلظت دقیق پلاکت ها آزمایش می شود. هدف این است که سطح پلاکت 2 تا 6 برابر بیشتر از سطح اولیه متمرکز شود. در مورد غلظت پلاکت غنی ایده آل اتفاق نظر وجود ندارد.
• در برخی مطب ها، PRP همانطور که هست تزریق می شود، در حالی که سایر مطب ها ممکن است ماتریکس خارج سلولی برگرفته از خوک را به عنوان تثبیت کننده اضافه کنند. این کار برای تثبیت پروتئین های PRP و افزایش نتایج انجام می شود. به طور کلی، حداقل 6 میلی لیتر PRP برای تزریق در دسترس پزشک خواهد بود.

PRP اغلب همراه با میکرونیدلینگ ، روش دیگری برای تحریک آزادسازی فاکتور رشد، انجام می شود. در این صورت، ممکن است گاز اکسید نیتروژن برای کاهش درد تجویز شود. PRP در مقادیر کم 0.05 میلی‌لیتر تزریق می‌شود که اجازه می‌دهد تا 120 نقطه در محل تزریق  انجام شود . میکرونیدلینگ معمولاً پس از تزریق PRP توصیه می شود.

تعداد جلسات مورد نیاز

درمان های پی آر پی برای موثر بودن همیشه نیاز به تکرار دارند . با این حال، هیچ فاصله درمانی استانداردی وجود ندارد. یک برنامه متداول یک جلسه درمانی در هر ماه به مدت سه ماه و به دنبال آن یک جلسه تقویتی هر شش ماه است. پزشک شما برنامه درمانی توصیه شده و مورد نظر خود را برای تکمیل فرایند درمان تشخیص میدهد.

مراقبت های پس از درمان

 استفاده از محصولات پوست سر یا محصولات شیمیایی  قبل از عمل خودداری کنید. بیماران باید تا 14 روز پس از عمل از داروهای ضد التهابی مانند NSAID ها و آسپرین خودداری کنند، زیرا ممکن است با اثرات مفید PRP تداخل داشته باشند.

فواید و اثربخشی پی آر پی برای ریزش مو

PRP، همراه با تمام درمان‌های غیر جراحی ریزش مو ، ممکن است ریزش مو را کاهش دهد یا باعث ضخیم‌تر شدن موها شود . موهای ضخیم تر را می توان با افزایش تعداد واقعی موهای موجود، افزایش قطر ساقه مو یا ترکیبی از هر دو مشاهده کرد. همه بیماران از درمان های فاکتور رشد بهره نخواهند برد، بنابراین برخی از بیماران هیچ سودی را تجربه نمی کنند که اشاره مستقیم به میزان پایین بودن پلاکت خون انها دارد. همانطور که در بالا ذکر شد، هر گونه مزایای ذکر شده تنها در صورتی حفظ می شود که درمان های مداوم حفظ شود.

مطالعات متعددی در مورد اثربخشی PRP منتشر شده است. در حالی که برخی از آنها مزایایی را نشان داده اند، برخی دیگر این کار را نکرده اند . این به دلیل تنوع گسترده پروتکل ها و ویژگی های بیمار های مختلف تعجب آور نیست.

PRP بهتر است پس از استفاده از سایر درمان‌های غیرتهاجمی از جمله ماینوکسیدیل و فیناستراید انجام شود.

خطرات بالقوه و عوارض جانبی

تزریق PRP بسیار ایمن در نظر گرفته می شود و ریسک اسیب ان بشدت پایین می باشد . ماده تزریق شده اتولوگ است، به این معنی که از بدن خود بیمار به دست آمده است و خطر پاتوژن های منتقله از خون یا بافت را از بین می برد. با فرض اینکه این روش به روش آسپتیک انجام شود، خطر عفونت ناشی از خود تزریق ها کمی وجود دارد، اگرچه امکان استریل کردن سطح پوست سر وجود ندارد. بنابراین، درد موضعی و موقتی در محل تزریق دور از انتظار نیست.

هزینه انجام پی آر پی

هزینه پی آر پی در مراکز معتبر امریکایی و اروپایی کاملا متغیر است و می تواند به ازای هر جلسه 400 دلار یا 1500 دلار یا بیشتر باشد . مقایسه هزینه ها دشوار است، زیرا تجهیزات مورد استفاده و هر گونه افزودنی تأثیر قابل توجهی بر هزینه مرکز ارائه دهنده دارد. مهارت و تجربه ارائه دهنده نیز برای موفقیت بسیار مهم است. به دنبال ارزان‌ترین یا گران‌ترین مرکز نباشید، بلکه بیشتر از همه به دنبال تجربه و شهرت باشید این در حالی است که در کشور ایران میتوان با هزینه 15 دلار نهایتا تا 50 دلار در خیلی از مراکز حرفه ای جلسات PRP را انجام داد .

سوالات متداول

آیا در پی آر پی واقعا موها  دوباره رشد می کنند؟

برای اکثر بیماران، پاسخ مثبت است. برخی از بیماران فقط کاهش ریزش را تجربه می کنند و برخی از بیماران هیچ سودی را ازین روش درمانی تجربه نمی کنند. متاسفانه هیچ تضمینی برای تضمین نتیجه قطعی در موفقیت وجود ندارد اما علم و تجربه مرکز ارائه دهنده این خدمات بسیار میتواند در نتیجه دهی عالی تاثیر مستقیم داشته باشد.

عوارض پی آر پی برای ریزش مو چیست؟

درد موضعی و تورم موقت ممکن است در محل های تزریق ایجاد شود.

ضرر PRP چیست؟

پی آر پی یک روش گران قیمت در دنیاست این درحالی است که در ایران بشدت قیمت انجام مناسب است ، تهاجمی و تا حدودی دردناک است که تضمینی برای نتیجه دهی قطعی آن وجود ندارد اما میتوان با مشاوره از پزشک متخصص از این روش درمانی بهترین استفاده را نمود. برای نتیجه دائمی ان و حفظ فواید به درمان‌های مداوم نیاز است.

PRP برای ریزش مو چقدر موفق است؟

پاسخ دادن به این امر دشوار است، زیرا بسیاری از متغیرها در این زمینه نقش دارند و اکثر آنها به خوبی مطالعه نشده اند. داده های موجود نشان می دهد که حداقل 30 تا 50 درصد از بیماران مزایایی را تجربه خواهند کرد.

چه کسی کاندیدای مناسب برای PRP نیست؟

افرادی که در منطقه مورد نگرانی کاملاً طاس هستند، احتمالاً هیچ مزیتی را ازین درمان تجربه نمی کنند. بیماران مبتلا به بیماری های پوستی فعال مانند سرطان پوست یا پیش سرطان و همچنین بیماری های سیستمیک خاص، نباید تحت پی آر پی قرار گیرند.

آیا می توانم موهایم را بعد از پی آر پی شانه کنم؟

بلافاصله پس از انجام این عمل می توانید موهای خود را به آرامی حالت دهید.

آیا پی آر پی بهتر از کاشت مو است؟

هیچ روشی وجود ندارد که بتواند موهای بلند، ضخیم و متراکم را در ناحیه گیرنده و همچنین ترمیم موی جراحی ایجاد کند. پی آر پی می تواند یک درمان کمکی موثر برای بیمارانی باشد که تحت عمل جراحی قرار می گیرند یا از درمان دارویی یا درمان فوتوبیومدولاسیون استفاده می کنند .

چند جلسه PRP برای مو لازم است؟

چندین پروتکل پذیرفته شده وجود دارد که متداول ترین آنها سه جلسه با فاصله یک ماهه و به دنبال آن جلسات تقویتی هر شش ماه یکبار است.

اگر PRP را متوقف کنید چه اتفاقی می افتد؟

مانند تمام درمان های موثر برای ریزش مو، قطع درمان منجر به ریزش مو می شود. به طور کلی، شما فقط از موهایی استفاده خواهید کرد که درمان به رشد آنها کمک کرده است.

PRP برای رشد مجدد مو چقدر طول می کشد؟

در حالی که رشد قابل مشاهده را می توان در اوایل 1-2 ماه مشاهده کرد، ممکن است تا 6 ماه طول بکشد تا مزایای آن مشاهده شود.

کدام سن برای پی آر پی بهتر است؟

بیمارانی که دچار کم پشتی مو به جای طاسی کامل هستند، کاندیدای بهتری برای جراحی هستند. در حالی که احتمال نتیجه برای بیماران جوان با این معیارها بیشتر است، بیماران در هر سنی می توانند برای PRP در نظر گرفته شوند.

آیا می توانم بعد از پی آر پی شامپو بزنم؟

به طور کلی توصیه می شود صبح بعد از عمل به آرامی شامپو بزنید.

آیا می توانیم بعد از پی آر پی به باشگاه برویم؟

ورزش سبک می تواند روز بعد از عمل شروع شود. اکثر مراکز درمانی پیشنهاد می کنند قبل از انجام ورزش های شدید چند روز صبر کنید.

مراجع

Gupta Aditya K. MD, PhD, Cole John MD, Deutsch David P. MD, et al. پلاسمای غنی از پلاکت به عنوان یک درمان برای آلوپسی آندروژنتیک. جراحی پوست 45(10):p 1262-1273، اکتبر 2019.

پاولوویچ ووجا، سیریک میلان، یووانوویچ ولادیمیر، استویانوویچ پردراگ. پلاسمای غنی از پلاکت: مروری کوتاه بر برخی اجزای زیست فعال Open Med (جنگ‌ها). 2016; 11 (1): 242-247.

پایچیتروجانا آنون، پایچیتروجانا آناند. پلاسمای غنی از پلاکت و استفاده از آن در رشد مجدد مو: مروری. طراحی، توسعه و درمان دارو 2022: 16 635-645

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8922312/